باسمه تعالی

یادبود اسماعیل دانش و فرزانگی

زند‌یاد مرحوم استاد دکتر مرتضی اسماعیلی در سال 1310 ه ش در شهرستان دماوند چشم به گیتی گشود. دوره‌ی ابتدائی و متوسطه را در همان شهرستان به پایان رساندند و پس از گذرندان دوره دبیرستان به استخدام وزارت آموزش و پرورش درآمدند. ایشان ضمن خدمت به دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران یافتند و در سال 1338 پس از دانش‌آموختگی به دلیل کسب دجه دانش‌آموخته ممتاز جهت ادامه تحصیل به کشور امریکا اعزام گردیدند. آقای دکتر اسماعیلی پس از اخذ درجه‌ی دکتری به ایران برگشتند و در جایگاه استادیار در گروه گیاه‌پزشکی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران به فعالیت پرداختند. ایشان مدارج دانشیاری و استادی را  با موفقیت تمام سپری نمودند و در طول 45 سال خدمت صادقانه و خستگی ناپذیر در زمینه آموزش، پژوهش و تالیفات گرنبها، خدمات ذیقیمتی را به جامعه علمی کشاورزی کشور ارائه فرمودند. برخی از فعالیت‌های ارزشمند دکتر اسماعیلی عبارتند از:

1-    عضویت در فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران

2-    مجری طرح‌های تحقیقاتی از جمله مستمر مدیریت آفات گیاهی

3-    عضو کمیسیون گیاه‌پزشکی شورای عالی برنامه ریزی

4-    تالیف و تدوین بیش از 5 کتاب و 200 مقاله علمی

5-    هدایت و راهنمایی بیش از ده‌ها پایان‌نامه کارشناسی ارشد و رساله دکتری در زمینه گیاه‌پزشکی

متاسفانه خورشید عمر پربار استاد وارسته و محقق خستگی ناپذیر آقای دکتر اسماعیلی(پس از بیش از 42 سال خدمت علمی با برکت دانشگاهی) در بعدازظهر سه شنبه 12/12/1376 طی یک سانحه رانندگی در اتوبان تهران-کرج در 66 سالگی غروب کرد و همگان را در داغ گرانسنگ خویش به ماتم نشاند. روحش شاد و قرین رحمت بی کران الهی باد.

اکنون در آستانه شانزدهمین سالگرد غروب وی برایش طلب آمرزش و حشر با خوبان و نیکان هستی را آرزو می‌نمائیم.  

نادر آزادبخت¹، حامد نظری²*

1- پژوهشگر و كارشناس ارشد بيماري‌شناسي گياهي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي لرستان و عضو كانون همياران محيط زيست جهاد دانشگاهي لرستان

2-* پژوهشگر و كارشناس گياه‌پزشكي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي لرستان و عضو كانون همياران محيط زيست جهاد دانشگاهي لرستان

ppdlorestan@gmail.com

09166631901

چكيده:

سمندر کوهستانی لرستان، با نام علمي Neurergus kaiseri گونه‌اي جانور دوزيست دُمدار با ويژگي‌هاي فردي خاص با ظرفيت‌ها و جاذبه‌هاي زيبايي شناختي، اكوتوريسم، زيست‌شناسي و.. است که در جنوب رشته کوه‌های زاگرس در نزدیکی شهبازان لرستان به صورت  ‌endemic زندگی می‌کند. سمندری كه فقط و فقط در ایران و منطقه زاگرس، در رودخانه ها و آبشارهای مناطق كوهستانی لرستان و خوزستان ديده مي‌شود. اما ناگهان طي چهار ، پنج سال گذشته در خيابان هاي پایتخت مانند خیابان مولوی مشاهده گرديد و دركنار ماهی قرمز نوروز به قیمت حدود 2 هزار و 500 تومان به فروش مي‌رسيد چونكه برخی آن را دنباله "سین" هشتم سفره هفت‌سین مي‌دانستند. سمندر لرستاني، اين گونه ارزشمنداز جمله محدود زيستمندان بوم و بر لرستان كه عوامل گوناگونی بر رشد و نمو آن موثر و در معرض چالش‌ها و تهديد‌هاي جدي و گوناگون است. در اين مقاله تلاش خواهد شد تا افزون بر جنبه‌هاي زيست‌شناسي و پراكنش جغرافيايي در حد توان به عوامل عمده تهدیدگر آن و راه‌كارهاي برون‌رفت از آن‌ پرداخته‌ شود. 

بدين وسيله ازتمامي دانشجويان،‌كارشناسان، استادان محترم و عزيزان دعوت مي‌گردد در طرح پاسخ‌گويي به سوالات گياه‌پزشكي مارا ياري نموده و پس از ارسال پاسخ‌هاي صحيح باذكر منبع در حدود حداقل ۱۲۰سوال از جوايز در نظر گرفته شده از طرف بخش تحقيقات گياه‌پزشكي استان لرستان بهره‌مند شويد

جهت دريافت سوالات به ادامه مطلب برويد 

این آفت در سال های اخیر از مناطق بومی خود (آمریکا) در پي تبادل و جابجايي اندام های گیاهی به کشورهای حوزه اروپا وآفریقا وآسیا به ویژه کشورهای همسایه ما منتقل شده است. این حشره،  اولین بار در سال 1389 از استان آذربایجان غربی در یک مزرعه گوجه فرنگی مشاهده شد ودر استان لرستان در مناطق شمال شرقی خرم آباد و جنوب و جنوب غربی استان به ویژه منطقه پلدختر مشاهده و گزارش شده است.

این آفت يكي از خطرناک‌ترین آفات گوجه فرنگی است که در صورت طغیان می تواند به 100-50 درصد محصول، خسارت وارد نمايد.میزبان های عمده این آفت اغلب از خانواده بادمجانيان(Solanacea) وعبارتند از: گوجه فرنگی؛ بادمجان، تاج ریزی، فلفل شیرین، سیب زمینی، تنباکوی وحشی و تاتوره.

نادر آزاد بخت(سرپرست بخش و کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی)

 سید کریم موسوی(عضو هیئات علمی و دانشجوی دکتری تخصصی علفهای هرز)

 علی دهقانی(عضو هیئات علمی و کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی)

روشنک قربانی(دانشجوی دکتری تخصصی حشره‌شناسی)

محسن غیاثوند(کارشناس زراعت)

 میررضا جمشیدی(کارشناس زراعت)

داریوش مبارکی(کارشناس آگروفارستری)

حامد نظری(کارشناس گیاه‌پزشکی و دانشجوی کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی)

 منیر اسدزاده مقدم(کارشناس گیاه‌پزشکی)

در راستاي اجرايي شدن مواد 14، 17 و 23 قانون حفظ نباتات، بند 4 قسمت ب ماده 2، مواد 4 و 11 قانون مديريت پسماند، مواد 35 و 51 آئين نامه اجرايي قانون حفظ نباتات و همچنين ماده 688 قانون مجازات اسلامي، از آنجائيكه عدم برچسب زدن قوطي هاي نگهداري سم مي تواند منجر به عدم استفاده صحيح سموم شيميايي گردد، لذا اجراي دستورالعمل ذيل براي كليه كساني كه مسئوليت برچسب زدن قوطي هاي سم را عهده دار هستند، ضروري مي باشد.

هدف: ارائه راهكارهاي اجرايي براي برچسب زدن قوطي هاي سم

مسئوليت: مسئوليت اين بحث با كساني است كه برچسب زدن قوطي هاي سم را بر عهده دارند.

دامنه: اين دستورالعمل براي كليه اشخاصي كه وظيفه برچسب زدن قوطي هاي سم را بر عهده دارند، ضروري است.

مفاد مورد نظر:

- نصب برچسب بر روي قوطي هاي سم ضروري است. اين برچسب ها بايد حاوي اطلاعاتي در زمينه محتويات و فرمولاسيون محصول؛ خطرات بالقوه آن و اطلاعات ايمنی؛ و دستورالعملهای کامل جهت مصرف محصول باشد.

-  درجه خطرناکی آفت کش با کلمات، نشانه ها و نوار رنگی مناسب می بايستی بر روی برچسب درج شده باشد.

-  برچسب ها بايد به زبان فارسي درج شود.

-  برچسبها بايد غير قابل پاك شدن باشند تا محتويات و نحوه مصرف آنها به راحتي قابل شناسايي باشند.

-  اين برچسب‌ها بايد در مقابل نورخورشيد، گرما و آب مقاوم باشند.

 

بررسي بيو اكولوژي و مديريت زنجره مو در استان لرستان

Psalmocharis   alhageos

Cicadidae : : Homoptera

نادر آزادبخت¹، حامد نظری^*2، زنده‌ياد بهرام شكاريان مقدم³

1-       كارشناس ارشد بيماري‌ شناسي‌گياهي و محقق بخش تحقيقات گياه‌پزشكي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان لرستان

2-       دانشجوي كارشناسي ارشد بيماري‌شناسي‌گياهي و محقق بخش تحقيقات گياه‌پزشكي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان لرستان

3-       عضو هيأت علمي و محقق سابق مركز تحقيقات كشاورزي ومنابع طبيعي استان لرستان

چكيده

زنجره مو از ديرباز در استان لرستان وجود داشته است. پوره‌هاي آن با تغذيه از ريشه مو و حشرات بالغ از جوانه هاي نورسته و تخم‌ريزي بر روي شاخه‌های مو خسارت وارد مي‌سازند.تنها تحقيق انجام شده بر روي بيواكولوژي و كنترل خسارت اين آفت مربوط به آقاي مهندس بابايي(1366) بود. به‌دليل نياز شديد باغداران (موكار) خرم‌آباد به كنترل خسارت اين آفت، طرحي از سال 1371 به مدت جهار سال در منطقه كمالوند اجراء گرديد. در اين طرح از شيوه ی پرورش و رها سازي زنجره مو در زير قفس‌هاي آزمايش به ابعاد 1×1×5/1 متر استفاده شد و هم زمان طی مطالعات صحرايي وضعيت آلودگي خاك‌ها، واريته‌ها و رابطه عمليات باغباني در افزايش يا كاهش خسارت آفت بررسي شد. مطالعات نشان داد، طول يك دوره رشدي حشره از مرحله تخم تا حشره بالغ  چهار سال و داراي 5 سن پورگي است.

طول دوره‌هاي رشدي و شامل تخم، پوره سن 1،پوره سن2، پوره سن3، پوره سن4، پوره سن5 و حشره ی بالغ به‌شرح زير است:

1-      تخم يك ماه

2-      پوره سن يك، چهار ماه

3-       پوره سن دو، دوازده ماه و پوره سن سه دوازده ماه

4-      پوره سن چهار(به مدت دوازده ماه)، پوره سن پنج (به مدت هشت ماه) و عمر حشرات بالغ دو هفته است.

تعداد تخم حشره در حدود 900-600 عدد تخم است. كه در دو رديف به‌صورت خط چين در زير شاخه يا روي شاخه‌هاي مو در زير پوست و داخل چوب گذاشته مي‌شود.جفت گيري و تخم ريزي در روز چهارم و پنجم صورت مي‌گیرد.عمليات مناسب باغباني به نحو چشمگيري از خسارت زايي آفت جلوگيري مي‌نمايد و نياز به عمليات مبارزه شيميايي را منتفي مي‌سازد.

 

امیر انصاری‌پور^1*، حامد نظری²، سمانه ملکی صادقی³

1- دانش‌آموخته دانشگاه آزاد اسلامي واحد اراک

Amir.ansari2010@gmail.com

2- دانش‌آموخته دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقیقات تهران

3- دانش‌آموخته دانشگاه آزاد اسلامي واحد خرم‌آباد

چکیده

در نمونه‌برداری‌هایی که طی سال‌های 90 – 1388 در مزارع یونجه شهرستان خرم‌آباد صورت گرفت تعداد 15 گونه کفشدوزک جمع‌آوری و شناسایی گردید که به شرح زیر می‌باشند:

Hippodamia variegata (Goeze, 1777), Coccinella septempunctata (Linnaeus, 1758), Coccinella undecimpunctata (Linnaeus, 1758), Hyperaspis quadrimaculata (Redtenbacher, 1844), Oenopia conglobata (Linnaeus, 1758), Oenopia oncina (Olivier, 1808), Propylea quatuordecimpuctata (Linnaeus, 1758), Psyllobora vigintiduopunctata (Linnaeus, 1758), Scymnus apetzi (Mulsant, 1846), Scymnus flavicollis (Redtenbacher, 1844), Scymnus syriacus (Marseul, 1868), Scymnus pallipes (Mulsant, 1850), Exochomus pubescens (Kuster, 1848), Exochomus flavipes (Goeze, 1777), Exochomus melanocephalus (Zoubkoff, 1833).

کفشدوزک‌های جمع‌آوری شده از مزارع یونجه شهرستان خرم‌آباد از 8 جنس مختلف این حشرات مفید بودند. تعدادی از نمونه‌ها به تشخیص و تایید  Dr. Fusch از کشور آلمان رسیده‌است.

واژه‌های کلیدی: فون، کفشدوزک، یونجه، خرم‌آباد

به طور کلی به 2 صورت آفات خسارت وارد می‌‌کنند،

 1-خسارت مستقیم 2-خسارت غیر مستقیم

1.خسارت مستقیم: اغلب توسط حشراتی با قطعات دهانی جونده و ساینده ایجاد می‌‌شود. از قبیله راسته سخت بالپوشان، پروانه مانندها، چوبخواران، موریانه‌ها، راست بالان.

خسارت آفات بستگی به شدت حمله آن‌ها دارد و در 3 حالت ایجاد می‌‌شود: 1- تعداد آفات موجود 2- مرحله رشد ی آن‌ها 3- طول مدت حمله آفات.

روش‌های خسارت مستقیم آفات با قطعات دهانی جونده:

1.از بین بردن و تغذیه از بافت گاهی و کاهش رشد گیاه میزبان می‌‌شود سفیده کلم، انواع ملخ‌ها، لارو پروانه گاما، سرخرطومی یونجه، کرم سیب، کرم برگخوار چغندر قند.

2- ايجاد دالان در ساقه و قطع كردن جريان شيره نباتي كه باعث خشك شدن شاخه­هاي انتهايي گياه ميزبان مي­شود كه به اين آفات Stem borer گويند. ساقه خوار اروپايي ذرت، زنبور ساقه خوار گندم، كرم خراط يا پروانه فري

3- چوبخوارها مثل بعضي از سوسكهاي شاخك بلند خانواده Srambicidae كه لارو از استوانه مركزي چون تغذيه مي­كند به اين آفات Ring bark stems گويند.

4- حشره­هايي كه به جوانه­ها و قسمتهاي زايشي گياه صدمه مي­رسانند مانند سرخرطومي سيب

5- حشراتي كه باعث ريزش ميوه قبل از رسيدن آن مي­شود مانند كرم سيب – مگس گيلاس

6- حشراتي كه به گل حمله مي­كنند و كاهش محصول دانه مي­شوند سوسك پلن خوار – سوسك ژاپني

7- حشراتي كه به قوه  ناحيه بذور صدمه مي­زنند مثل سوسك چهار نقطه­هاي نخود و حبوبات

8- حشراتي كه به ريشه گياه حمله كرده و باعث كاهش جذب آب و مواد غذايي مي­شوند مانند كرم طوقه بر ،‌كرم سفيد ريشه، آبدزدك،‌كرم مفتولي سيب زميني.

9- خسارت مستقيم توسط حشرات مكنده كه با كشيدن شيره نباتي باعث كاهش شديد رشد گياه و نهايتاً ؟؟ ميزبان مي­شوند شته­ها Bemisia sp و تغذيه از شيره نباتي گلها و كاهش تعداد بذر مانند سن خانواده Miridae كه باعث ريزش گل يا ميوه تازه مي­شود. سن گندم (Sun bug) باعث پوك شدن و لاغر شدن و غير قابل استفاده شدن دانه گندم مي­شود. مثل خسارت پشتك­هاي سپردار و يا ايجاد گال و بدشكلي، نكروزه شدن كه ناشي از طريق توكسين به داخل نسوج گياهي توسط حشرات راسته ناجور بالاف.

انواع خسارات غير مستقيم حشرات به گياهان

در خسارت غير مستقيم حشرات به گياهان ممكن است عمليات داشت، سمپاشي، وجين يا كنترل علفهاي هرز يا برداشت را در محصول اصلي را مشكل ساخته يا به تاخير بياندازند مثل خسارت كرم قوزه پنبه يا خسارت سنها در غلات كه باعث كوتاه شدن ساقه گندم شده كه عمليات برداشت را با سختي و دشواري مواجه مي-كند. خسارت آفات ممكن است باعث كاهش محصول يا افزايش آلودگي گياهان گردو و ارزش غذايي و بازارپسندي آنها را از بين مي­برد مثل خسارت شب پره آرد Ephestia sp و يا شته قرمز آرد Tribolium sp كه لاروها معمولاً آرد را مورد حمله قرار داده كه بر اثر تغذيه باعث كاهش آرد و فضولات آنها باعث غير استفاده شدن آرد و يا باقي ماندن شپشكها روي پرتقال و سيب كه ارزش آنها را كاهش مي­دهد و باعث كاهش ارزش بازارپسندي و اقتصادي مي­شود و يا بعضي از حشرات ناقل بيماريزاي گياهي يعني عوامل بيماريزاي گياهي را حمل و منتقل به گياه ميزبان مي­سازند. مثل قارچ فوماژين ريسه و اسپور خود را برده و روي برگ منتقل مي­كند. يا زنجركها ناقلين اصلي انتقال ويروس در گياهان حشرات چوب در گياه نارون سوسك پوستخوار كه بيماري مرگ هلندي نارون را ايجاد مي­كند.

بعضي حشرات افات رواني هستند كه در كودكان و زنان ايجاد ترس مي­كنند. مثل سوسري – سوسكهاي بزرگ مثل حشرات بالغ Polyphylla

کارشناس زراعت و پژوهشگر بخش تحقیقات گیاهپزشکی لرستان

چكيده

 اين بررسي جهت دستيابي به تفسير موقعيت مكاني انتخاب شده، توسط سن گندم در مرحله زمستان گذراني انجام گرفت. در دو منطقه هنام و چغلوندي دو مزرعه گندم ديم به وسعت دو هكتار انتخاب گرديد.از اين مزارع به طور هفتگي (يك روز در ميان ) از زمان مهاجرت سن مادر به مزارع تا برگشت مجدد سن بالغ نسل جديد به كوه نمونه برداري انجام گرفت .بر اساس اطلاعات ايستگاههاي هواشناسي هر دو منطقه (هنام و چغلوندي)در زمان مهاجرت سن گندم به اماكن تابستان گذران سمت وزش باد در هر دومنطقه بالاي 81درصد روزها به سمت جنوب غربي تا جنوب شرقي بود .در هر دو منطقه ارتفاعات شمالي (رو به شمال) بدليل داشتن شرايط مساعد زيستي براي اين حشره پذيراي بالاي 95درصد جمعيت سن گندم بودند.به منظور نمونه برداري از اماكن زمستان گذران سن گندم در دو منطقه(هنام و چغلوندي) پس از جابه جايي و استقرار كامل جمعيت سن در اماكن زمستانه ، در هر منطقه يك شبكه900نقطه اي از زيستگاه هاي زمستان گذران سن گندم  بر اساس ويژگي‌هاي خاص سايت  مورد ارزيابي از قبل طراحي و با دستگاه   GPSبازيابي و مورد بررسي قرار گرفتند. در هر دو منطقه بدليل اين كه پوشش گياهي غالب درختچه هاي   الفDaphne Oleoides بودند ،لذا براي نمونه برداري اين گونه گياه انتخاب گرديد.در هر دومنطقه سايت هاي مورد نظر براساس متوسط ارتفاع نسبت به سطح تراز دريا،متوسط شيب ،جهت شيب و ميانگين تراكم جمعيت در پيرامون هر درختچه به چهار كلاس دسته بندي گرديد.در منطقه هنام كلاس چهارم كه شامل 9/10درصد نقاطي بودندكه درختچه هاي اطراف آنها پذيراي سن گندم بودن با ميانگين  تراكم 6/319 عدد سن در پيرامون هر درختچه و در چغلوندي كلاس چهارم كه شامل 5/6 درصد نقاطي بودند كه درختچه هاي اطراف آنها پذيراي  سن گندم بودند با ميانگين تراكم 8/7 عدد سن  در پيرامون هر درختچه پذيراي بيشترين جمعيت سن گندم در اماكن زمستان گذران بودند،در هر دو منطقه مورد مطالعه بيشترين جمعيت سن گندم در اماكن زمستان گذران  در شيب هاي ملايم و جنوبي مشاهده گرديد.

آفت در تعريف كلي به ارگانيسمي اطلاق می شود كه موجوديت، كيفيت، كميت، و ارزش منابعي كه انسان از آنها استفاده مي كند را كاهش مي دهد. آفت به شاخه يا گروهي خاص از موجودات تعلق نمي گيرد، حشرات كثيرالوقوع مي باشند. همه حشرات مضر نيستند بلكه حشرات مفيد هم داريم، تعدادي از حشرات آفت و تعدادي ديگر پارازيت آفت اند.

كنه ها Acarina داراي بدن دو قسمتي اند سرسينه و شكم، حشرلات سه قسمتي اند سر، سينه و شكم حشرات دو جفت پا كنه ها 4 جفت پا كه پاي جلويي نقش حساسي دارد، كنه فاقد شاخك و داراي كليه اند حشره داراي شاخك و فاقد كليه است.

چكيده:

سن گندم خطرناك ترين آفت مزارع گندم وجو دراستان لرستان مي باشد،اين حشره درمرحله پوره گي به دو صورت كمي وكيفي به محصولات گندم و جو خسارت وارد مي كند به طوري كه خسارت كيفي بالاتر از2تا3درصد دانه گندم توسط اين آفت باعث كاهش‌كيفيت‌آردونان حاصل از آن مي گردد،خسارت كيفي اين آفت مربوط به پوره‌ها و سنهاي بالغ نسل جديد مي باشد.مهمترين جزء هربرنامه مديريت براي كنترل اين حشره يك نمونه برداري كارا و كم هزينه براي تعيين تراكم جمعيت پوره ها قبل ازسمپاشي است و آن زماني است كه بيشترين جمعيت پوره ها در مرحله پوره گي  سنين دو و سه باشند،دراين زمان دستجات تخم سن گندم به ندرت درمزارع  فعاليت دارند،با رعايت نرم مبارزه كه دراراضي ديم و آبي متفاوت است كنترل به موقع واصولي اين آفت براي جلوگيري ازخسارت اقتصادي از اهميت ويژه برخوردار است و نمونه برداري دقيق درمزارع براي تعيين زمان مبارزه شيميايي باعث افزايش كارايي مبارزه مي گردد،كاربرد آفت كش ها اگر در زمان دقيق وبه صورت يكپارچه انجام گردد نه تنها باعث افزايش تاثير آن مي شود بلكه تعداد دفعات سمپاشي كاهش مي يابد،كاربرد آفت كش ها در زمان نامناسب وغير اصولي نه تنها باعث بالا رفتن هزينه مبارزه شيميايي شده بلكه بدون تاثير برمرحله هدف وازبين بردن دشمنان طبيعي آفت مي گردد،به منظور ارزيابي مناسب ترين زمان مبارزه شيميايي عليه پوره سن گندم در سال 1378 درغالب پروژه توسعه تكنولوژي مشاركتي(PTD) در شهرستان الشترمنطقه هنام اجراء گرديد،منطقه چهارتخته به عنوان پايلوت و دو منطقه سراب هنام و پرسك به عنوان شاهد انتخاب شدند،از هر منطقه  سه مزرعه (گندم ديم ،گندم آبي و جو) به عنوان شاخص هرمنطقه جهت نمونه برداري انتخاب گرديد، مزارع موردنظر دردو منطقه شاهد فقط طي دونوبت(قبل وبعدازسمپاشي) ومزارع منطقه پايلوت از زمان مهاجرت سن مادر تا زمان مبارزه شيميايي عليه پوره مورد ارزيابي قرار گرفتند،زمان مبارزه شيميايي عليه پوره ها مصادف بودبا دهه اول خردادماه دراين زمان حدود 70درصد جمعيت پوره ها در مرحله سن دو و حدود 30درصد آنها درمرحله سن سه بودند و دستجات تخم سن به ندرت در سطح مزارع مشاهده گرديدوزنبورهاي پارازيتوييد تخم سن هم به علت بالارفتن درجه حرارت در مزارع ديم چندان فعاليت نداشتند،براي مبارزه شيميايي از حشره كش دلتامترين(دسيس)به نسبت 300سي‌سي‌ودستگاه‌اونيماك‌و‌سمپاش‌پشت‌تراكتوراستفاده‌شد،عرض‌كارمفيد‌دستگاه‌اونيماك‌درشرايط‌عادي(بدون‌وزش‌باد)25تا30متربود،درزمان برداشت متاسفانه به علت خشكسالي وقابل برداشت نبودن كشت ديم فقط سه مزرعه گندم آبي از دومنطقه شاهد و پايلوت جهت مقايسه درصد سن زدگي و عملكرد مورد ارزيابي قرارگرفت كه درصد سن زدگي و عملكرد آنها به ترتيب چهارتخته درصد سن زدگي 5/0درصد ،عملكرد 5/3تن درهكتار،پرسك 5درصدسن زدگي،عملكرد8/2تن درهكتاروسراب هنام درصدسن زدگي 3درصد،عملكرد1/3تن درهكتاربود.

(Heliothis  viriplaca Hufn (L.ep.,NOctuidae

    جمشيدي ميررضا

    كارشناس مركزتحقيقات كشاورزي ومنابع طبيعي لرستان

چكيده:كرم‌كپسول‌خوارنخود يكي‌ازآفات‌مهم بعضي‌ازگياهان زراعي به‌ويژه نخود‌مي‌باشد.خسارت اين آفت در بعضي سالهاي زراعي به قدري شديد است كه گاهاَ تمام محصول را مورد تهديد حمله قرار مي دهد.لذا استفاده حداقل يك نوبت تيمار شيميايي براي كنترل اين آفت الزامي است.هدف اين مطالعه جايگزيني سموم ميكروبي به ويژه توليد داخل به جاي تيمارهاي شميايي است كه‌دراين راستا مصرف مي شود.اين بررسي در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با 4تيمار و3تكرار طي يك سال در منطقه گريت روي نخود رقم محلي با شرايط ديم انجام گرفت.در اين آزمايش از مواد بيولوژيكي كه براساس باكتريBacillus thuringiesis به نام تجاري B.tساخت ايران (بايولپ داخلي)وتركيب خارجي (پودر وتايل خارجي) در مقايسه با حشره كش شيميايي كارباريل(سوين) و شاهد (بدون سمپاشي) استفاده شد.مقدار مواد بيولوژيك طبق توصيه‌كارخانه سازنده B.tساخت داخل3ليتردرهكتار،B.t خارجي 3درهزار و حشره كش كارباريل 3كيلوگرم درهكتار استفاده شد.محلول پاشي‌مصادف بود با 50درصدگلدهي، تجريه واريانس توام داده هاي حاصل از سه نوبت نمونه برداري پس از محلول پاشي (7،3و11روز)نشان داد كه اين تيمارهاي آزمايشي تاثير و كنترل كپسول خوار نخود با هم اختلاف نداشتند.مقايسه درصدمرگ وميرلاروهاي آفت ناشي ازكاربردكارباريل ،بي تي سفارش خارج وبي تي توليد داخل براساس آزمون دامنه اي دانكن معلوم نمود كه كارباريل در كنترل آفت 2/97درصد،بي تي خارجي 2/77درصد و بي تي داخلي 4/74 درصد نقش داشته اند .

قرباني روشنک,حاتمي بيژن,موسوي سيدكريم,نظري سعيد 

به منظور بررسي اثر عوامل محيطي بر گياه چغندرقند و تاثير آن بر تغييرات جمعيت زنجرك چغندرقند Empoasca decipiens و تريپس Thrips tabaci اثر سه سطح آبياري (آبياري پس از 70، 105 و 140 ميلي متر تبخير از تشت تبخير کلاس A) و سه سطح کود نيتروژن (100، 150 و 200 کيلوگرم نيتروژن خالص در هکتار) به صورت کرت هاي خرد شده در قالب طرح بلوک هاي کامل تصادفي با 4 تکرار ارزيابي گرديد. نتايج نشان داد که تغيير درصد رطوبت و پروتئين و وزن خشك اندام هوايي چغندرقند به تبع تيمارهاي آبياري و كود نيتروژن، جمعيت آفات را تحت تأثير قرار داد. آبياري پس از 70 ميلي متر در مقايسه با آبياري پس از 140 ميلي متر، درصد رطوبت اندام هوايي را 6/78 درصد افزايش داد در حالي که باعث کاهش 1/31 درصد ميزان پروتئين شد. افزايش کاربرد کود نيتروژن از 100 به 200 کيلوگرم در هکتار، باعث افزايش درصد پروتئين اندام هوايي به ميزان 25/12 درصد شد. بيشترين و کمترين ميانگين جمعيت آفات به ترتيب در تيمارهاي آبياري پس از 105 و 140 ميلي متر مشاهده شد. آبياري پس از 105 ميلي متر در مقايسه با آبياري پس از 140 ميلي متر، باعث افزايش جمعيت زنجرک و تريپس به ترتيب به ميزان 37/3 و 51/3 برابر شد. افزايش ميزان کاربرد کود نيتروژن از 100 به 200 کيلوگرم در هکتار، به ترتيب جمعيت زنجرک و تريپس را به ميزان 5/37 و 66/48 درصد افزايش داد. 

كليد واژه: آبياري، کود نيتروژن، جمعيت آفات، چغندرقند، Empoasca decipiens،Thrips tabaci

1- شناسايي و تشخيص آفات ، بيماري ها و علف هاي هرز گياهي زراعي و باغي استان

2- بررسي و تحقيق همه جانبه پيرامون آفات ، بيماري ها و علف هاي هرز زراعي و باغي محصولات كشاورزي براي پيدا نمودن بهترين روش‌هاي پيشگيري و مبارزه با آنها

3-  بررسي و تحقيق درباره وضع آفات، بيماريهاي گياهي و علفهاي هرز براي پيش بيني به موقع ظهور، شدت آنها و انجام راهنمايي و پيش آگاهي لازم

4- جمع آوري حشرات ، جانوران و گياهان هرز منطقه و همكاري لازم با موسسه تحقيقات گياه‌پزشكي كشور در راستاي تشخيص عوامل ياد شده و نيز كاربرد آن‌ها در پژوهش‌هاي زيست شناسي(بيولوژي) و بوم شناسي(اكولوژي) آفات، بيماري‌هاي گياهي و علفهاي هرز و شناخت عوامل مفيد و زيان‌آور به گياهان زراعي، باغي و محصولات كشاورزي

5- بررسي و تحقيق درباره‌ي سموم كشاورزي جديد از نظر تأثير آنها بر روي آفات، بيماري‌هاي گياهي و علفهاي هرز و تعيين صرف اقتصادي ، اثرات جانبي آنها در محصولات كشاورزي نيز روش (تكنيك)هاي سمپاشي و كارايي انواع سمپاشها

6-  تهيه و تدوين نتايج تحقيقات و بررسي‌هاي انجام شده و گزارش‌هاي پيشرفت كار

7-   همكاري در اجراي طرح هاي تحقيقات ملي

8-  ارتباط، همكاري و هماهنگي با ساير بخش‌هاي تحقيقاتي، اجرايي و ترويجي در زمينه تهيه، تنظيم و اجراي برنامه هاي مشترك تحقيقاتي و ساير امور تحقيقاتي مورد نياز با هدف كاهش خسارت كمي، كيفي محصولات و افزايش سلامت محصولات زراعي و باغي

       9 – نظارت ب  اجراي طرح‌ها و برنامه‌هاي علمي و تحقيقاتي مرتبط در مركز و ايستگاه‌هاي تابعه

10-   ارائه راهكارهاي جديد مديريتي براي IPM

     11  -   برآورد هزينه هاي لازم براي انجام امور تحقيقاتي و ساير نيازهاي بخش          

1- شناسايي و تشخيص آفات ، بيماري ها و علف هاي هرز گياهي زراعي و باغي استان

2- بررسي و تحقيق همه جانبه پيرامون آفات ، بيماري ها و علف هاي هرز زراعي و باغي محصولات كشاورزي براي پيدا نمودن بهترين روش‌هاي پيشگيري و مبارزه با آنها

3-  بررسي و تحقيق درباره وضع آفات، بيماريهاي گياهي و علفهاي هرز براي پيش بيني به موقع ظهور، شدت آنها و انجام راهنمايي و پيش آگاهي لازم

4- جمع آوري حشرات ، جانوران و گياهان هرز منطقه و همكاري لازم با موسسه تحقيقات گياه‌پزشكي كشور در راستاي تشخيص عوامل ياد شده و نيز كاربرد آن‌ها در پژوهش‌هاي زيست شناسي(بيولوژي) و بوم شناسي(اكولوژي) آفات، بيماري‌هاي گياهي و علفهاي هرز و شناخت عوامل مفيد و زيان‌آور به گياهان زراعي، باغي و محصولات كشاورزي

5-     بررسي و تحقيق درباره‌ي سموم كشاورزي جديد از نظر تأثير آنها بر روي آفات، بيماري‌هاي گياهي و علفهاي هرز و تعيين صرف اقتصادي ، اثرات جانبي آنها در محصولات كشاورزي نيز روش (تكنيك)هاي سمپاشي و كارايي انواع سمپاشها

6-  تهيه و تدوين نتايج تحقيقات و بررسي‌هاي انجام شده و گزارش‌هاي پيشرفت كار

7-   همكاري در اجراي طرح هاي تحقيقات ملي

8-  ارتباط، همكاري و هماهنگي با ساير بخش‌هاي تحقيقاتي، اجرايي و ترويجي در زمينه تهيه، تنظيم و اجراي برنامه هاي مشترك تحقيقاتي و ساير امور تحقيقاتي مورد نياز با هدف كاهش خسارت كمي، كيفي محصولات و افزايش سلامت محصولات زراعي و باغي

       9 – نظارت ب  اجراي طرح‌ها و برنامه‌هاي علمي و تحقيقاتي مرتبط در مركز و ايستگاه‌هاي تابعه

10-   ارائه راهكارهاي جديد مديريتي براي IPM

  - Agrotis ipsilon (black cutworm)

 - Agrotis segetum (turnip moth)

 - Albugo candida (white rust of crucifers)

 - Alopecurus myosuroides (black-grass)

 - Alternaria brassicae (dark spot of crucifers)

 - Alternaria brassicicola (dark leaf spot of cabbage)

 - Alternaria japonica (Alternaria black spot (and wirestem))

 - Amaranthus retroflexus (redroot)

 - Arion hortensis (garden slug)

 - Athalia rosae (cabbage leaf sawfly)

 - Beet western yellows virus (turnip (mild) yellows)

 - Brevicoryne brassicae (cabbage aphid)

 - Ceutorhynchus assimilis (cabbage seed weevil)

 - Cirsium arvense (canada thistle)

 - Commelina benghalensis (benghal dayflower)

 - Dasineura brassicae (brassica pod midge)

 - Deroceras reticulatum (grey field slug)

 - Echinochloa crus-galli (barnyard grass)

 - Elymus repens (quackgrass)

 - Entomoscelis americana (red turnip beetle)

 - Equisetum arvense (field horsetail)

 - Euphorbia hirta (garden spurge)

 - Fumaria officinalis (common fumitory)

 - Galium aparine (cleavers)

 - Gibberella avenacea (Fusarium blight)

 - Hadula trifolii (clover cutworm)

 - Halotydeus destructor (redlegged earth mite)

 - Heterodera schachtii (beet cyst eelworm)

 - Latheticus oryzae (longheaded flour beetle)

 - Leptosphaeria maculans (stem canker)

 - Lipaphis erysimi (mustard aphid)

 - Listroderes costirostris (vegetable weevil)

 - Lolium multiflorum (Italian ryegrass)

 - Lolium temulentum (darnel)

 - Loxostege sticticalis (beet webworm)

 - Lygus lineolaris (tarnished plant bug)

 - Mamestra configurata (bertha armyworm)

 - Meligethes aeneus (rape beetle)

 - Mus musculus domesticus (mouse)

 - Nezara viridula (green stink bug)

 - Orobanche (broomrape)

 - Papaver rhoeas (common poppy)

 - Phalaris paradoxa (awned canary-grass)

 - Phragmites australis (common reed)

 - Phyllotreta cruciferae (crucifer flea beetle)

 - Phyllotreta striolata (cabbage flea beetle)

 - Pieris brassicae (cabbage caterpillar)

 - Poa annua (annual meadowgrass)

 - Polygonum aviculare (knotweed)

 - Polygonum hydropiper (marsh pepper)

 - Polygonum lapathifolium (pale persicaria)

 - Pratylenchus penetrans (nematode, northern root lesion)

 - Psylliodes chrysocephala (cabbage stem flea beetle)

 - Raphanus raphanistrum (wild radish)

 - Rhizobium radiobacter (crown gall)

 - Rhizobium rhizogenes (gall)

 - Sclerotinia sclerotiorum (cottony soft rot)

 - Senecio vulgaris (common groundsel)

 - Sonchus arvensis (perennial sowthistle)

 - Taraxacum (dandelion)

 - Thanatephorus cucumeris (many names, depending on host)

 - Thlaspi arvense (pennycress)

 - Trichoplusia ni (cabbage looper)

 - Tyrophagus putrescentiae (cereal mite)

 - Veronica persica (creeping speedwell)

 - Verticillium dahliae (verticillium wilt)

 - aster yellows phytoplasma group (yellow disease phytoplasmas)

 - broad bean wilt virus (lamium mild mosaic)

 - cauliflower mosaic virus

 - radish mosaic virus

 - turnip mosaic virus (cabbage A virus mosaic)

با توجه به ديدگاه منفى موجود در مورد محصولات كشاورزى تغييريافته ژنتيكى (تراريخت) و مخالفت گروه هاى طرفدار محيط زيست با ايجاد تغييرات ژنتيكى در گياهان و موجودات زنده، دانشمندان حاضر در طرح جديد اميدوارند بتوانند اطمينان افكار عمومى را در مورد مفيد و بى خطر بودن حشرات دست كارى شده ژنتيكى جلب كنند. «آنتونى جيمز» استاد ژنتيك مولكولى و ميكروبيولوژى دانشگاه كاليفرنيا در آمريكا اعلام كرد كه هم اكنون روند توليد و آزمايش حشرات دست كارى شده ژنتيكى به مرحله حساسى رسيده است. اين محقق و همكارانش در آزمايشگاه موفق به توليد برخى انواع تغييريافته پشه آنوفل شده اند كه نمى تواند ميزبان انگل مالاريا باشد و هم اكنون براى انجام آزمايش در خارج از محيط آزمايشگاه آماده است. به گفته «فرد گولد» از دانشگاه ايالتى كاروليناى شمالى، با وجود آنكه دانشمندان همواره براى مبارزه با بيمارى هايى كه ناقل آنها حشرات است تلاش كرده اند، اما در مبارزه خود ناموفق بوده اند. وى افزود: به طور مثال در اواخر دهه چهل ميلادى حشره شناسان مطمئن بودند كه سم «د.د.ت» تمامى مشكلات آفات كشاورزى را حل خواهد كرد، اما با گذشت زمان مشخص شد استفاده از اين ماده شيميايى بر بسيارى از حيوانات آثار سويى باقى گذاشته و با ضعيف كردن پوسته تخم برخى پرندگان، نسل آنها را تا مرز انقراض پيش برده است. همچنين در دهه ۱۹۶۰ كسى تصور نمى كرد استفاده از جانوران غيربومى شكارچى حشراتى كه آفت محصولات كشاورزى بودند، سبب انقراض نسل گونه هاى جانورى نادر در اين مناطق شود. منتقدان طرح آزادسازى حشرات دست كارى شده ژنتيكى در طبيعت عقيده دارند آثار جانبى وجود اين حشرات در طبيعت بايد توسط محققان مورد مطالعه قرار گيرد. به گفته كارشناسان، با توجه به اينكه بسيارى از اين حشرات به منظور رهاسازى در كشورهاى جهان سوم طراحى شده اند، بايد فهرست كاملى از نگرانى هاى موجود در زمينه خطرات احتمالى آنها تهيه شده و آن نگرانى ها قبل از ورود حشرات به طبيعت مورد بررسى قرار بگيرند.

  تعدادي از حشرات نابالغ داراي تخمدان‌هاي فعال مي‌باشند كه تخمك‌هاي آنها بصورت بكرزايي رشد مي‌كند، در اين نوع توليدمثل لارو يا پوره‌اي كه هنوز نابالغ است قادر به توليدمثل مي‌شود كه به آن پدوژنز گويند. در مگس‌هاي خانواده Cecidomyiidae اين حالت ديده مي‌شود.

Scott در طي سال‌هاي 1936 تا 1941 در آمريكاي شمالي شكلي از سوسك Micromalthus را پيدا نمود كه نر و ماده بالغ آن قادر به توليدمثل مي‌باشند، در عين حال در سوسك‌هاي مذكور دو نوع پوره پدوژنتيك تشخيص داد كه يك نوع از اين پوره‌ها شكل اصلي توليدمثل كننده است كه از طريق زنده‌زايي 4 تا 20 پوره نوزاد بوجود مي‌آورد. پوره‌هاي مذكور ابتدا از مادر خود تغذيه كرده سپس از بدن مادر خارج مي‌‌شوند و زندگي گياهخواري خود را آغاز مي‌كنند، بالاخره پوره‌ها يا به حشرات ماده بالغ تبديل مي‌شوند و يا به پوره‌هاي پدوژنتيك نظير والدين خود و يا اينكه به نوع دومي از پوره‌هاي پدوژنتيك تبديل خواهندشد. پوره‌هاي اخير فقط يك تخم مي‌گذارند كه از آن حشره نر بوجود مي‌آيد، پوره نر بوجود آمده معمولاً والدين خود را مي‌بلعد.

شته‌هاي بكرزاي زنده‌زا را نيز مي‌توان پدوژنتيك محسوب نمود، زيرا اولين نوزاد آنها مدت‌ها قبل از اينكه مادرش به سن بلوغ برسد رشد جنيني خود را آغاز مي‌نمايد. شبيه اين حالت در سن Hesperoctenes ديده مي‌شود. در اين سن پيش از آنكه مادر آخرين پوست‌اندازي خود را انجام دهد لقاح تخم و مراحل اوليه رشد جنيني صورت مي‌گيرد.

موردي از بكرزايي زنده‌زا كه در شفيره مگس‌هاي خانواده Chiroomidae ديده مي‌شود بدين صورت است كه حشره كامل بالغ كه هنوز از جلد شفيره خارج نشده است قادر به تخم‌گذاري تخم‌هايي بصورت بكرزا مي‌باشد.

منبع:

مير مويدي، ع. ق. 1385. حشره‌شناسي كشاورزي، آفات و كنترل آنها. انتشارات دانشگاه رازي كرمانشاه، 728 صفحه.

فهرست آفات قرنطینه داخلی جمهوری اسلامی ایران

مصوب ۱۳۸۵

        نام فارسی                                   نام علمی

تعدادي از حشرات نابالغ داراي تخمدان‌هاي فعال مي‌باشند كه تخمك‌هاي آنها بصورت بكرزايي رشد مي‌كند، در اين نوع توليدمثل لارو يا پوره‌اي كه هنوز نابالغ است قادر به توليدمثل مي‌شود كه به آن پدوژنز گويند. در مگس‌هاي خانواده Cecidomyiidae اين حالت ديده مي‌شود.

Scott در طي سال‌هاي 1936 تا 1941 در آمريكاي شمالي شكلي از سوسك Micromalthus را پيدا نمود كه نر و ماده بالغ آن قادر به توليدمثل مي‌باشند، در عين حال در سوسك‌هاي مذكور دو نوع پوره پدوژنتيك تشخيص داد كه يك نوع از اين پوره‌ها شكل اصلي توليدمثل كننده است كه از طريق زنده‌زايي 4 تا 20 پوره نوزاد بوجود مي‌آورد. پوره‌هاي مذكور ابتدا از مادر خود تغذيه كرده سپس از بدن مادر خارج مي‌‌شوند و زندگي گياهخواري خود را آغاز مي‌كنند، بالاخره پوره‌ها يا به حشرات ماده بالغ تبديل مي‌شوند و يا به پوره‌هاي پدوژنتيك نظير والدين خود و يا اينكه به نوع دومي از پوره‌هاي پدوژنتيك تبديل خواهندشد. پوره‌هاي اخير فقط يك تخم مي‌گذارند كه از آن حشره نر بوجود مي‌آيد، پوره نر بوجود آمده معمولاً والدين خود را مي‌بلعد.

شته‌هاي بكرزاي زنده‌زا را نيز مي‌توان پدوژنتيك محسوب نمود، زيرا اولين نوزاد آنها مدت‌ها قبل از اينكه مادرش به سن بلوغ برسد رشد جنيني خود را آغاز مي‌نمايد. شبيه اين حالت در سن Hesperoctenes ديده مي‌شود. در اين سن پيش از آنكه مادر آخرين پوست‌اندازي خود را انجام دهد لقاح تخم و مراحل اوليه رشد جنيني صورت مي‌گيرد.

موردي از بكرزايي زنده‌زا كه در شفيره مگس‌هاي خانواده Chiroomidae ديده مي‌شود بدين صورت است كه حشره كامل بالغ كه هنوز از جلد شفيره خارج نشده است قادر به تخم‌گذاري تخم‌هايي بصورت بكرزا مي‌باشد.

منبع:

مير مويدي، ع. ق. 1385. حشره‌شناسي كشاورزي، آفات و كنترل آنها. انتشارات دانشگاه رازي كرمانشاه، 728 صفحه.

كرم آلو Plum fruit moth
Cydia funebrana

Syn: Grapholitha funebrana

(Lep: Tortricidae)

در اكثر مناطق كشور انتشار دارد. از آفات مهم درختان ميوه هسته‌دار شامل انواع آلو، گوجه، هلو و گاهي زردآلو و گيلاس، آلبالو و قيسي مي‌باشد. به آلو سياه خسارت زيادي مي‌زند، لاروهاي اين آفت علاوه بر ميوه ممكن است جوانه‌ها را نيز مورد حمله قرار دهند. خسارت عمده آن شامل تغذيه لارو از گوشت يا پريكارپ ميوه مي‌باشد. ميوه‌هاي كرم زده در صورتي كه لاروه ميوه را ترك كرده باشند محتوي توده متراكم فضولات سياه رنگ آن مي‌باشد. بر اثر عكس‌العمل اپيدرم ميوه ضمغي از آن بيرون مي‌آيد كه يكي از علائم تشخيص ميوه‌هاي آلوده مي‌باشد. اين ميوه‌ها اكثراً ريزش مي‌نمايند.

زيست‌شناسي
اين حشره زمستان را به صورت لارو به حالت دياپوز در داخل يك پيله سفيد چركي نسبتاً ضخيم مايل به قهوه‌اي به سر مي‌برد. اين پيله‌ها در زير پوستكهاي تنه درخت، داخل شكافها و سوراخ‌هايي كه حشرات ديگر ايجاد مي‌كنند و حتي در داخل خاك ديده مي‌شوند. در بهار پس از طي دوره شفيرگي مصادف با باز شدن شكوفه‌هاي درختان ميزبان حشرات كامل ظاهر مي‌شوند. بر اساس مشاهدات رجبي تخمهاي اين آفت تماماً روي ميوه گذاشته شده و روي برگها خيلي بندرت تخمي ديده مي‌شود. ولي در كرم سيبت عداد تخمهاي گذاشته شده روي برگها از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. لاروها به فاصله يك هفته تا ده روز از تخم خارج مي‌شوند و چون از دانه ميوه‌هاي كوچك مي‌خورند، باعث ريزش آنها مي‌گردند. طرز زندگي اين آفت با مختصر جزئياتي شبيه طرز زندگي كرم سيب مي‌باشد. تعداد نسلهاي اين آفت از 2 تا 3 نسل متفاوت مي‌باشد.



کنترل کرم آلو:
اين حشره يك آفت كليدي روي گوجه و آلو مي‌باشد. در نقاط گوجه و آلوكاري مهم كشور بايد طبق برنامه دقيقي كه در قالب پيش‌آگاهي طرح‌ريزي مي‌گردد با آن مبارزه نموده مي‌توان سم‌پاشي بر عليه مهترين آفات آلو و گوجه را نيز بر اساس مبارزه با اين حشره تنظيم نمود و به عبارت ديگر با مبارزه بر عليه اين آفت ساير حشرات مهم اين دو ميوه را زير پوشش سم برد. البته حشراتي نظير زنبور گوجه Hoplocampa minuta از نظر زمان مبارزه مطابقت چنداني با اين حشره ندارد ولي در مقابل مي‌توان مبارزه بر عليه شپشك‌هاي نخودي Eulecanium coryli شپشك آسيايي Tecaspis asiatica و حتي شته‌هاي Hyalopterus pruni و Pierochloroia’es persioae را با مبارزه با نسل اول اين آفت تلفيق نمود.

زمان مبارزه با كرم آلو را مي‌توان بر اساس تخمگذاري حشره و مشاهده اولين تفريخ تخمها پي‌ريزي نمود. اكنون كه تله‌هاي فروموني براي پيگيري و نوسان جمعيت اين حشره به بازار آمده است (Fanemone فرمول تجارتي كرم آلو) مي‌توان با استفاده از داده‌هاي آن و روشن شدن شروع و پايان نسلها و طبيعتاً با كمك گرفتن از شروع تخمگذاري حشره (با مشاهدات عيني) زمانهاي مبارزه را مشخص نمود. در زمينه استفاده از پارازيتوئيدها بايد گونه‌هاي موجود از جنس تريكوگراما را جهت كنترل نسبي اين حشره حمايت نمود.

کنترل شیمیائی:

1. فوزالن(زولون) EC35% و 1.5 در هزار

2. آزینفوس متیل(گوزاتیون) EC20% و 2 درهزار

3. دیازینون EC60% و 1 درهزار

4. دیازینون WP40% و 1.5درهزار

5. اتریمفوس(اکامت) EC50% و 1در هزارزيست‌شناسي
اين حشره زمستان را به صورت لارو به حالت دياپوز در داخل يك پيله سفيد چركي نسبتاً ضخيم مايل به قهوه‌اي به سر مي‌برد. اين پيله‌ها در زير پوستكهاي تنه درخت، داخل شكافها و سوراخ‌هايي كه حشرات ديگر ايجاد مي‌كنند و حتي در داخل خاك ديده مي‌شوند. در بهار پس از طي دوره شفيرگي مصادف با باز شدن شكوفه‌هاي درختان ميزبان حشرات كامل ظاهر مي‌شوند. بر اساس مشاهدات رجبي تخمهاي اين آفت تماماً روي ميوه گذاشته شده و روي برگها خيلي بندرت تخمي ديده مي‌شود. ولي در كرم سيبت عداد تخمهاي گذاشته شده روي برگها از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. لاروها به فاصله يك هفته تا ده روز از تخم خارج مي‌شوند و چون از دانه ميوه‌هاي كوچك مي‌خورند، باعث ريزش آنها مي‌گردند. طرز زندگي اين آفت با مختصر جزئياتي شبيه طرز زندگي كرم سيب مي‌باشد. تعداد نسلهاي اين آفت از 2 تا 3 نسل متفاوت مي‌باشد.



کنترل کرم آلو:
اين حشره يك آفت كليدي روي گوجه و آلو مي‌باشد. در نقاط گوجه و آلوكاري مهم كشور بايد طبق برنامه دقيقي كه در قالب پيش‌آگاهي طرح‌ريزي مي‌گردد با آن مبارزه نموده مي‌توان سم‌پاشي بر عليه مهترين آفات آلو و گوجه را نيز بر اساس مبارزه با اين حشره تنظيم نمود و به عبارت ديگر با مبارزه بر عليه اين آفت ساير حشرات مهم اين دو ميوه را زير پوشش سم برد. البته حشراتي نظير زنبور گوجه Hoplocampa minuta از نظر زمان مبارزه مطابقت چنداني با اين حشره ندارد ولي در مقابل مي‌توان مبارزه بر عليه شپشك‌هاي نخودي Eulecanium coryli شپشك آسيايي Tecaspis asiatica و حتي شته‌هاي Hyalopterus pruni و Pierochloroia’es persioae را با مبارزه با نسل اول اين آفت تلفيق نمود.

زمان مبارزه با كرم آلو را مي‌توان بر اساس تخمگذاري حشره و مشاهده اولين تفريخ تخمها پي‌ريزي نمود. اكنون كه تله‌هاي فروموني براي پيگيري و نوسان جمعيت اين حشره به بازار آمده است (Fanemone فرمول تجارتي كرم آلو) مي‌توان با استفاده از داده‌هاي آن و روشن شدن شروع و پايان نسلها و طبيعتاً با كمك گرفتن از شروع تخمگذاري حشره (با مشاهدات عيني) زمانهاي مبارزه را مشخص نمود. در زمينه استفاده از پارازيتوئيدها بايد گونه‌هاي موجود از جنس تريكوگراما را جهت كنترل نسبي اين حشره حمايت نمود.

کنترل شیمیائی:

1. فوزالن(زولون) EC35% و 1.5 در هزار

2. آزینفوس متیل(گوزاتیون) EC20% و 2 درهزار

3. دیازینون EC60% و 1 درهزار

4. دیازینون WP40% و 1.5درهزار

5. اتریمفوس(اکامت) EC50% و 1در هزار

6. آزینفوس متیل WP20% و 2در هزار

6. آزینفوس متیل WP20% و 2در هزار

آبدزدک                                   Mole cricket

 آسیابک                                       dragonfly

آفت موزه ای                           museum pest

آشیانه اکولوژِیکی                                  niche

آمبیوپتر(راسته  embiopetra)          web-spinner

بالپوش(بالپوشها)                        elytron(elytra)

بال ریشک-تریپس                               thrips  

پشه                                           mosquito

پنس                                             forceps

پیله                                              cocoon

پوره(لارو حشرات با دگرگونی ناقص)          nymph

تور حشره گیری                              insect net

تور پلانکتن                     plankton net       

چوب بالسا                                 balsa wood

چوبک مانند (راسته phasmoptera )  walkingstick

رتیل                        tailless whipscorpion                      

رتیل                                       whipspider

روغن میخک                                                                clove oil

زنبور زرد                                                                             wasp

سوسک                                         beetle

سوسک سر خوطومی          snout-nosed beetle

سیرسیرک                                                         field cricket

سن                                      bug       

سم                                            posion

سپرچه                                      sutellum

شته                                             aphid

شیخک                                       mantid

صمغ کانادا                       canada balsam

قیف برلز                          berlese funnel

فلاخن                                    sling shot

عقرب                                                                        scorpion

گوشخیزک                                                                   earwig

مورچه                                           ant

ملخ                                 grasshopper

مگس                                                     fly

از کتاب روشهای جمع آوری و نگهداری و بررسی حشرات .برگردان : دکتر حسن ملکی میلانی دانشیار دانشگاه تبریز.

از خانواده Noctuidae

این حشره از شروع گلدهی  (بندرت زودتر) تا آخرین میوه به چوجه خسارت میزند.

لاروها میوه ها را سوراخ می کنند و از گ.شت میوه تغذیه می نمایند ، سوراخ های اولیه خیلی ریز هستند بطوریکه به سختی دیده می شوند ، ولی وقتی لاروهای میوه های بعدی را مورد حمله قرار می دهند سوراخ های بزرگتر ایجاد می کنند ، ممکن است میوه ها آلوده به پاتوژن های باکتریایی و قارچی شوند .

بسیاری از سوراخ ها فاقد لارو هستند ، میوه های کرم زده بازار پسند نیستند و گاهی 50 تا 80 % میوه ها آسیب می بینند ، این آفت پلی فاژ است و به لوبیا ، فلفل ، بامیه ، و بادمجان حمله می کند ، گاهی لاروها غنچه و گل ها را می جوند و باعث ریزش آنها می گردند. این لارو زرد رنگ بوده و در دوطرف نوار زرد رنگی دارد.

بررسي‌هاي انجام شده نشان مي‌دهد كه تمام حشرات مواد مومي توليد مي‌كنند كه هنگام پوست‌اندازي و تشكيل كوتيكول جديد، روي اپيكوتيكول بيروني را بصورت يك لايه بسيار نازك مي‌پوشاند. موم تركيبي است از الكل‌ها و اسيدهاي چرب همراه با پارافين كه بوسيله غدد جلدي عده زيادي از حشرات از جمله زنبورهاي Apidae، شپشك‌هاي نباتي Diaspididae و شته‌هاي Aphididae ترشح مي‌شود.

غدد مومي ممكن است تك‌سلولي و يا چند سلولي باشد. اين غدد در زنبورهاي خانواده Apidae بصورت صفحاتي متشكل از سلول‌هاي غده‌ايست. اين غدد در زنبور‌عسل به تعداد يك جفت روي هريك از استرنيت‌هاي دوم تا پنجم شكم قرار گرفته و فاقد مجراي تخليه مستقل مي‌باشد (باقري زنوز، ا. 1384. غدد مولد موم Glandes cirieres. انتشارات دانشگاه تهران. 490 صفحه.). در زنبور‌عسل موم بوسيله هشت غده‌اي كه در سطح زيرين شكم زنبور‌هاي كارگر و در محل غشاء بين حلقه‌اي و استرنيت‌ها باز مي‌شوند ترشح شده و در ساختمان لانه و شان به‌كار مي‌رود (شجاعي، م. 1384. ترشحات خارجي حشرات. انتشارات دانشگاه تهران. 396 صفحه).

بدن لارو برخي از كفشدوزك‌هاي شپشك‌خوار (Coccidophagus) و همچنين لارو زنبورهاي Celendria (Tenebrionidae) و لارو برخي از پروانه‌هاي Hesperide داراي پوششي از مومي مي‌باشد.

توليد مواد مومي در زنبورهاي عسل كارگر برحسب نوع غذا تغيير مي‌كند بطوريكه اگر در تركيب غذاي آنها مواد قندي اندك و مواد پروتئيني زياد باشد توليد مواد مومي كاهش و اگر غذاي آنها تنها مواد قندي باشد ترشح موم متوقف خواهد شد..

در حشرات خانواده Aleurodidae در زير شكم گروهي از غدد مومي ديده مي‌شود كه فاقد هرگونه سوراخ و مجراي دفعي هستند، اين غدد مواد مومي گرد مانندي توليد مي‌كنند كه حشره بوسيله پاهاي عقبي خود تمام سطح بدن را با آن اندود مي‌كند.

در اطراف سوراخ تناسلي برخي از شپشك‌هاي گياهي ماده، گروهي از سلول‌هاي مولد موم وجود دارد كه در زير‌خانواده Diaspiinae مواد مومي گرد مانندي ترشح و با آن روي تخم‌ها را مي‌پوشاند و در زير‌خانواده Lecaniinae و Ortheziinae اين ترشحات مومي منجر به تشكيل كيسه‌تخم كم و بيش منظمي مي‌شود.

موم زنبور‌عسل در گذشته موارد استعمال زيادي داشته است ولي با پيدا شدن انواع ديگر موم اهميت خود را از دست داده است. امروزه مصرف عمده موم در ساختن صفحه شان مصنوعي براي كندوهاي مدرن مي‌باشد ولي از آن در ساخت لوازم آرايشي، شمع‌سازي، ساخت انواع واكس‌ها و همچنين داروسازي، مركب سازي و بعضي كارهاي الكتريكي استفاده مي‌شود.

در سوسك‌هاي سرگين‌غلتان خانواده Scarabeidae حشرات كامل با توجه به فعاليت زيادي كه دارند تغذيه كمي دارند اما لاروها كه از فضولات دام‌ها تغذيه مي‌كنند تحرك كمي داشته و نياز به مواد غذايي زيادي دارند لذا حشره مادر تمهيداتي در اين راستا در نظر دارد:

برخي از آنها با حفر كردن خاك زير فضولات، فضولات را مدفون كرده و در عمق زياد ضمن نگهداشتن رطوبت و نرمي فضولات مواد غذايي زيادي را در اختيار لاروهاي خود قرار مي‌دهند. برخي گلوله‌هايي از فضولات را درست كرده و ضمن غلطاندن آن، آنرا به‌فاصله چند متري برده و ضمن حفر در زمين روي آن تخم مي‌گذارند. درصورتيكه فضولات ترك بخورند آنرا با بزاق و خاك ترميم مي‌كنند تا رطوبت داخل گلوله محفوظ بماند.

عده‌اي از سوسك‌ها هم در داخل حفره باقي‌مانده و نر و ماده در محافظت از تخم‌ها و حفظ سلامت و رطوبت گلوله همكاري مي‌نمايند حتي مي‌توانند از رشد قارچ‌ها روي اين گلوله جلوگيري نمايند. آنها به‌محض خروج لاروها لانه‌ها را ترك مي‌نمايند.

در سال 1966 ماتيوس در سوسك‌هاي Copris و Synopsis بر اساس شكل سرگين و لانه 4 گروه رفتاري را در اين سوسك‌ها مشاهده كرد. شكل حفره داخل زميني، تعداد نوزادان داخل هر لانه، تعداد گلوله‌هاييكه داخل لانه مي‌برند و داشتن يا نداشتن پوشش براي فضولاتي كه داخل لانه مي‌برند مهمترين فاكتورهاي اين تئوري بود.

Helicoverpa   armigera

Noctuidae

این حشره از شروع گلدهی  (بندرت زودتر) تا آخرین میوه به چوجه خسارت میزند. لاروها میوه ها را سوراخ می کنند و از گ.شت میوه تغذیه می نمایند ، سوراخ های اولیه خیلی ریز هستند بطوریکه به سختی دیده می شوند ، ولی وقتی لاروهای میوه های بعدی را مورد حمله قرار می دهند سوراخ های بزرگتر ایجاد می کنند ، ممکن است میوه ها آلوده به پاتوژن های باکتریایی و قارچی شوند . سیاری از سوراخ ها فاقد لارو هستند ، میوه های کرم زده بازار پسند نیستند و گاهی 50 تا 80 % میوه ها آسیب می بینند ، این آفت پلی فاژ است و به لوبیا ، فلفل ، بامیه ، و بادمجان حمله می کند ، گاهی لاروها غنچه و گل ها را می جوند و باعث ریزش آنها می گردند. این لارو زرد رنگ بوده و در دوطرف نوار زرد رنگی دارد.

مشخصات

شب پره ها دارای بال هایی به رنگ قهوه ایی مایل به خاکستری روشن با خطوط نامنظم خاکستری تیره و ناحیه تیره در نوک بال ها هستند . بال های عقبی سفید با لکه های تیره نامنظم ، در منطقه جیرفت که گوجه فرنگی به مقدار زیاد زیر پلاستیک کشت می شود کرم قوزه خسارت زیادی به بار می آورد.

در خوزستان در سال زراعی 75 – 74 به ترتیب در کشت زمستانه – بهاره و تایستانه – پاییزه جمعاً 4935 هکتار ( زیر پلاستیک ) و 4719 هکتار (کشت عادی) به کشت گوجه فرنگی اختصاص داشته است .بنابراین کشت گوجه فرنگی در این استان از اهمیت ویژه ای برخوردار است .

مير رضا جمشيدي[1] ،نادر  آزادبخت[2] و مسعود  اميرمعافي[3]

چكيده

جهت بررسي مراحل زيستي سن گندم يك مزرعه گندم ديم به وسعت دو هكتار در منطقه ريمله از مناطق سردسير استان و از توابع شهرستان خرم آباد انتخاب گرديد.اين منطقه از زيستگا ههاي اصلي و نزديك ترين منطقه سن خيز شهرستان خرم آباد و داراي هشت هزار هكتار زمين زراعي است كه حدود 95درصد زمين هاي آن به صورت ديم كشت مي گردد.كشت غالب منطقه گندم و جو و الگوي تناوب زراعي عمده آنها نخود و آيش گذراي است .در مزرعه انتخاب شده، تاريخ ريزش سن مادر، مراحل مختلف زيستي اين حشره با روش كادر اندازي (كادر چوبي يك متر مربع)شامل ميانگين تراكم سن مادر،تعداد تخم،تعداد پورها به تفكيك پوره سن يك،پوره سن دو،پوره سن سه، پوره سن چهار،پوره سن پنج و سن هاي نسل جديد در مترمربع اندازه گيري شد. طي اين دوره ازفراسنج(پارامتر)هايي همانند، درجه حرارت روزانه شش ماه فصل زراعي ،رطوبت و ساعات آفتابي روز بررسي و ثبت گرديد. اين نمونه برداري تازمان مهاجرت سن هاي نسل جديد به ارتفاعات به صورت يك روز در ميان ادامه داشت.خلاصه نتايج ،سن مادر از دهه اول فروردين ماه در سطح مزرعه به تدريج مشاهده و فعال بود، دوره تخم ريزي در شرايط ريمله حدود يك ماه ادامه داشت ، دوره زندگي مراحل پوره ها به ترتيب عبارت بود از:پوره سن يك 25روز، پوره سن دو 25روز، پوره سن سه 21روز،پوره سن چهار14روز و پوره سن پنج 14روز بود.۹۰درصد سن هاي نسل جديد ،پيش از رسيدن محصول گندم دوره زندگي آنها كامل شده بود.به طور كلي سن گندم از زمان ريزش تا مهاجرت به ارتفاعات حدود 85روز در مزرعه فعاليت داشت.

واژگان كليدي:سن گندم،پيش بيني جمعيت،ارزيابي مدل روز-درجه مراحل رشدي،ديم زارها،لرستان

1- كارشناس بخش تحقيقات گياه پزشكي ، مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي لرستان

2-كارشناس ارشد تحقيقات گياه پزشكي،مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي لرستان

3- دكترا و عضو هيت علمي بخش تحقيقات سن گندم ،موسسه تحقيقات گياه پزشكي كشور

زنجره مو

Psalmocharis alhageos  Kol

  (Hom.Cicadidae)

الف:شناسایی حشره بالغ ومراحل رشدی آن

طول بدن حشرات نر 24-20 میلی­متر وماد­ها 28-22میلی­متر است، رنگ بدن سبز روشن و چشم­ها به رنگ فیروزه­ای سیر، روشن، سیاه یا قهوه­ای است.

دوخط سبز یکی بین سینه اول وعقب سر و دیگری بین سینه وسط و سوم قرار دارد از وسط  پیشانی شیار طولی عبور نموده و در طرفین آن نیز چین­های عرضی وجود دارد شاخک­ها سه مفصلی و بین چشم­ها وشیاری که گونه را از لب جدا می­سازد قرار دارند.

مفصل سوم شاخک نخی شکل واز پنج مفصل تشکیل شده است و پشت سینه ذوزنقه­ای شکل ودارای شیار­های خمیده وعمیق است. سپرچه بزرگ ودارای برآمد­­­­­­ گی است.بال­های زنجره شیشه­ای شفاف و رگ­های اطراف قاعده آن­ها سبز رنگ و رگ­های ابتدایی بال­ها قهوه­ای و گاهی بور است. فقط حشرات نر مجهز به دستگاه تولید صدا در روی بند اول شکم خود هستند.حشرات ماده دارای تخم­ریز نسبتاً بلند ونیزه­ای شکل هستند. کناره­های تخم­ریز دندانه­دار و اره مانند است.